KHÁCH DU LỊCH HAY NGƯỜI HÀNH HƯƠNG

 
KHÁCH DU LỊCH HAY NGƯỜI HÀNH HƯƠNG: ĐÂU LÀ SỰ KHÁC BIỆT THỰC SỰ?

MỘT CUỘC HÀNH HƯƠNG GIỐNG NHƯ TRỞ VỀ NHÀ, NGAY CẢ KHI BẠN Ở NỬA VÒNG TRÁI ĐẤT.

Lần đầu tiên tôi đến Rôma, tôi vẫn còn là một người chồng trẻ mới cưới. Chuyện đã xảy ra cách đây 25 năm, khi vợ chồng tôi đặt chân đến Thành Đô Vĩnh Cửu chỉ với mỗi người một chiếc ba lô và vài chỗ trọ giá rẻ đã đặt trước. Khi ấy chúng tôi vẫn còn là sinh viên đại học, hoàn toàn không biết mình đang làm gì. Chúng tôi chưa từng đi du lịch nước ngoài. Nhìn lại, tôi nhận ra rằng chúng tôi đã mang theo quá ít tiền và có lẽ suốt chuyến đi đã nhiều lần “đùa với rủi ro”. Đó cũng là thời chưa có điện thoại di động dùng được ở nước ngoài, nên không có cách nào dễ dàng để xoay xở. Chúng tôi không có email, không bản đồ kỹ thuật số, không đặt vé trực tuyến hay bất kỳ tiện ích hiện đại nào mà ngày nay ta coi là hiển nhiên. Chúng tôi chỉ biết lang thang, lạc lối, khám phá, lên những chuyến tàu ngẫu nhiên và hy vọng đó là chuyến đúng, cầu mong cuối cùng sẽ tìm được đường về, hy vọng bảo tàng còn mở cửa, hay quán ăn mình ghé vào là quán ngon.

Toàn bộ chuyến đi là một chuỗi hỗn độn tuyệt vời. Không kế hoạch, hoàn toàn tự phát, nhưng lại là quãng thời gian đẹp nhất đời chúng tôi. Khi ấy chúng tôi chưa phải là người Công giáo, nên các nhà thờ đối với chúng tôi chẳng khác gì bảo tàng. Chúng tôi không biết rằng Thánh lễ vẫn được cử hành tại Đền thờ Thánh Phêrô, hay nơi đó có nhà nguyện Thánh Thể, hoặc mỗi Chúa nhật Đức Giáo hoàng sẽ chủ sự giờ kinh tại quảng trường. Chúng tôi đến đó vì lịch sử, vì sự mới lạ của việc du lịch, vì vẻ huy hoàng của nghệ thuật. Là những du khách thuần túy, đó vẫn là một trải nghiệm không thể nào quên.

Tuần trước, tôi có viết về việc đi hành hương Rôma cùng một nhóm học sinh trung học. Đây là lần đầu tiên tôi trở lại Rôma với tư cách một người Công giáo. Toàn bộ trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Chúng tôi làm nhiều điều giống hệt như nhiều năm trước (Thành Đô Vĩnh Cửu dường như không đổi): ăn kem, tham quan Bảo tàng Vatican, Pantheon, uống cà phê — nhưng chuyến đi mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Chúng tôi nán lại trong các nhà thờ, tham dự Thánh lễ mỗi ngày, dừng lại tại các nơi linh thiêng để lần chuỗi Mân Côi. Tôi đã quỳ gối bò lên những bậc thánh, nơi đã mòn đi bởi đầu gối của hàng triệu người hành hương. Ở trên đỉnh, một người gác Ý còn nhắc nhở chúng tôi vì đã đi quá chậm. Toàn bộ trọng tâm của chuyến đi đã thay đổi. Không còn là thưởng ngoạn cảnh vật và âm thanh của một nơi xa lạ, mà giống như trở về nhà. Chúng tôi là những người Công giáo từ St. Louis, ở nửa vòng trái đất, nhưng đang được dẫn vào chính gia sản đức tin của mình tại Rôma.

Chúng tôi không chỉ ngắm nhìn kiến trúc và hội họa vì giá trị văn hóa. Đối với chúng tôi, đó là vẻ đẹp dẫn đưa lòng đạo đức. Chúng tôi tìm đến các thánh tích và phần mộ, bước vào các hầm toại đạo như đến thăm nghĩa trang gia đình. Chúng tôi dừng lại cầu nguyện nơi mộ Thánh Phêrô như thể đang xin một người bạn thân quen cầu bầu cho mình. Trong các nhà thờ, chúng tôi gặp gỡ các thánh và các vị tử đạo mà bấy lâu chỉ đọc trong sách; sự hiện diện cụ thể của các ngài khiến chúng tôi cảm thấy như đang ở giữa anh chị em ruột thịt.

Một du khách có thể hài lòng khi đến bất cứ nơi nào mới lạ và thú vị. Ngày xưa, với tôi, nếu đi Paris thay vì Rôma thì cũng không khác biệt mấy. Trải nghiệm sẽ tương tự: một chuyến du lịch văn hóa tuyệt vời. Nhưng với tư cách người hành hương, Rôma hoàn toàn khác Paris. Rôma có các thánh và những địa điểm linh thiêng riêng; Paris cũng có của mình. Hai nơi ấy không thể hoán đổi cho nhau.

Du lịch chỉ dừng lại ở bề mặt. Là du khách, tôi muốn vui vẻ và thư giãn. Tôi có thể ghé thăm vài bảo tàng, thử một nhà hàng nổi tiếng, nếm đặc sản địa phương, ngắm cảnh, mua sắm. Tôi trân trọng việc du lịch vì nó giúp tôi mở rộng tầm nhìn văn hóa. Tuy nhiên, nhiều khi đó là một trải nghiệm mang tính hưởng thụ. Khi đi nghỉ, tôi muốn dành thời gian cho những điều giải trí, thư giãn — đọc sách trên bãi biển, nhìn lũ trẻ chơi cát.

Hành hương thì đi sâu hơn nhiều. Người hành hương nán lại nơi linh thiêng, chờ đợi trong thinh lặng, tìm kiếm sự hy sinh và phó mình cho lời cầu nguyện. Chuyến đi không còn xoay quanh bản thân mà hoàn toàn hướng về Thiên Chúa. Người hành hương có một đích đến cụ thể — họ mong được hiện diện tại chính đền thánh này vào chính ngày lễ kia. Họ lên kế hoạch đường đi, thậm chí mong được đi bộ. Họ muốn cầu nguyện trong những nhà thờ cụ thể, và khi bước vào không gian thánh, người Công giáo cảm thấy như đang ở nhà, dù ở tận bên kia thế giới. Hành hương không phải là hưởng thụ, mà là hy sinh.

Trong thời gian hành hương tại Rôma, tôi chưa một lần tự hỏi liệu mình có bỏ lỡ điểm tham quan nào hay chưa chụp đủ hình không. Tôi không đi để tìm lại bản thân, để tích lũy câu chuyện hay thêm một con dấu vào hộ chiếu. Tôi đi để gặp gỡ Thiên Chúa qua kinh nghiệm sống động của Hội Thánh Người trên trần gian.

Để minh họa, trong mỗi nhà thờ chúng tôi ghé thăm, chúng tôi đều dừng lại để hát một bài thánh ca — điều gì đó đẹp đẽ, linh thiêng và mang tính phụng vụ. Thánh ca được sinh ra cho những không gian ấy, và các nhà thờ thực sự sống động khi được lấp đầy bởi lời ca. Nhà thờ không được xây dựng như bảo tàng, mà là nơi thờ phượng sống động. Tôi nhận ra rằng khi chúng tôi bước vào và bắt đầu hát, những du khách vốn đang tham quan — chụp hình, đọc bảng giới thiệu, chiêm ngắm nghệ thuật — dần dần dừng lại. Điện thoại được cất đi, bước chân chậm lại, lòng người lắng xuống. Mọi người bắt đầu cảm nhận sự linh thiêng, vẻ đẹp và bình an của không gian ấy. Một điều quý giá được tỏ lộ: sự hiện diện thần linh.

Nếu hành động của du khách là quan sát và thưởng thức, thì hành động của người hành hương là cầu nguyện và tham dự.

Nếu bạn chưa từng thực hiện một cuộc hành hương, tôi chân thành khuyến khích bạn hãy thử. Có thể là đến nhà thờ chính tòa gần nhất trong một ngày lễ lớn, một đền thánh địa phương, hay xa hơn nữa — đến tận Rôma. Đích đến quan trọng, nhưng không phải là tất cả. Một phần lớn của hành hương chính là hành trình mà nó mở ra cho chúng ta. Ta đi không phải để chụp một bức ảnh rồi trở về, nhưng để kết hiệp với Hội Thánh hoàn vũ và để Thiên Chúa nói với ta theo những cách mới mẻ. Đó là một trải nghiệm không thể quên — một trải nghiệm giúp người Công giáo xác tín rằng, ở bất cứ đâu, trên bất cứ nẻo đường nào, nếu có Thiên Chúa ở cùng, thì ta luôn ở nhà.

 * Nguồn: Aleteia